Hayalî’nin bir gazelinde yer alan “Ol mâhiler ki derya içredir, deryayı bilmezler” sözü sosyal ve psikolojik bir gerçekliktir. “O balıklar ki denizin içindedir, denizi bilmezler" anlamındadır.

Paulo Coelho’nun “Simyacı” adlı kült eserindeki şu cümlelerde haklılık payı yok mu?

“Gözümüzün önünde büyük hazineler olduğu zaman asla göremeyiz onları. Peki, neden bilir misin? Çünkü insanlar hazineye inanmazlar.”

Karaman’a senede iki veya üç kez giderim. Her gittiğimde planım altüst olur. Üç günlüğüne gitmişsem beş, bir haftalığına gitmişsem on gün kadar kalırım. Karaman’da günler kısadır, saatler su gibi akıp gider. Günlerim dolu dolu geçer. Her seferinde bir hazine bulurum. Herkesin gözünün önünde olanlardan, bakıp geçtikleri, önemsemedikleri şeylerden söz ediyorum. Dağarcığıma onlarca yazı konusu doldurup ayrılırım.

Karaman’dan dönüşümün hem keyifli hem zahmetli yanı alışveriş sırasında olur. Geleneksel lezzetlerimizi hiç unutmadım. Atalarımız “Alışmış kursak bulamacını ister” demiş. Benimkisi öyle. Çocukluk günlerimin yiyeceklerini ararım. En kalitelisi, en temizi nerede satılırsa orayı bulurum. Sora sora Bağdat bulunur. Küçücük Karaman’da birkaç iş yerini mi bulamayacağım?

Alışveriş için iki ayrı listem var: Biri değişmez, yıllar geçse de  aynı.  Bir de dönemsel  listem var. Her mevsim farklı.

Bir geziden eli boş dönmeyi pek sevmeyiz. Ailemize, dostlarımıza götürmek üzere hediyeler alırız. Bu hediyeler ziyaret edilen yere göre değişir. Edirne’den Kavala kurabiyesi, Bursa’dan kestane şekeri, Kastamonu’dan pastırma, Afyon’dan kaymaklı lokum, Kars’tan kaşar, Erzurum’dan kadayıf dolması, Trabzon’dan ekmek, Tunceli’den bal ilk aklıma gelenler. Bunlar boğazişi ürünler.

Bir de el sanatları ürün çeşitliliği var ki, seç seçebilirsen. Bursa ipeği, Tokat yazması, Mardin telkarisi, Erzurum Oltu taşı, Eskişehir lüle taşı objeleri, Uşak halısı, Van savatı, Tekirdağ Karacakılavuz dokuması, Devrek ve Ahlat bastonları ve binlerce ürün.

Karaman’dan ne alınır sorusuna muhatap olmayanınız var mı? Kendi hemşehrilerimden bile duyduğum bir soru. Bazen küçümser bir ifadeyle “Karaman’ın nesi var ki!” diyenlerle karşılaştığım olur. Çok bilmişlerle, her şeye burun bükenlere kulak asmam. Onlar kendileriyle barışık değiller, negatiftirler, ezikliklerini kamufle etmek isterler ve başkalarına ayak bağı olmak için yaşarlar. Bir bunlara bir de kulaktan doyanlara itibar etmem. Rehberlerim tatlı dilli, güler yüzlü, iyimser ve damak tadı olanlardır. Onlar esnafı tanırlar, nereden, neyi alacaklarını iyi bilirler.

Karaman’da özellikle yiyecek konusunda seçenek çok fazla. Karaman’dan Ankara’ya getirdiğim her ürün dostlarımı şaşırtır. “Karaman bu kadar çeşitli ürüne sahipse biz bunları neden bilmiyoruz?” diye sitem ederler. Sitemlerinde haklılar.

Yöresel üretim henüz Karaman sınırlarının dışına çıkamadı. Duru bulgur ülkenin gözde markası. Ermenek pekmez helvası da öyle. Son yıllarda Divle peyniri pek bi tanınır oldu. O da ne yazık ki, Konya Obruk olarak biliniyor.

Herkesin damak tadı ve bütçesi aynı değil. Ben kendi listemi yazmak isterim. İsteyen bu listeye ek yapabilir. “Bunları Karaman’dan almak gerekmez” diyenler de olabilir.

Karaman’a yolu düşenler için hazırladığım alışveriş listem şöyle:

1-Yanık koyun yoğurdu

2-Tulum peyniri (Koyun, keçi, inek)

3-Taze peynir

4-Kaşar peyniri

5-Sade yağ, keçi tereyağı

6-Revak

7-Tahinli pide

8-Etli ekmek

9-Parmak kebap

10-Bandırma (Sucuklu ceviz)

11-Tahin

12-Ermenek helvası

13-Zeytinyağı

14-Lokur

15-Ekşikara üzüm

16-Kuş Üzümü (Kişniş)

17-Menengiç

18-Sumak

19-Elma

20-Sacda kavrulmuş nohut

21-Kimyon

22-Çimen

23-Köpük helva

24-Sumak

25-Bulgur

26-Kara mercimek

27-Nar ekşisi

Karaman’dan mayalı ve şebit almıyorum. Cihanbeyli’den Gemeç ekmeği ve yufka alıyorum. Ankara ekmek zengini. Ankara simidinin tadını bilenler bilir. Türkiye’ye özgü olan simit, “dünyanın en iyi 50 ekmeği” listesine girmiş. Karaman’da da Ankara simidiyle yarışacak lezzette simit yapan fırın var.

Kutludüğün ekşi mayalı ekmeği, Elmadağ tandır ekmeği, Kalecik ekmeği, Kalecik çöreği, Akyurt tandır böreği, Kızılcahamam bazlaması, Beypazarı kurusu ve Şereflikoçhisar tahinlisi unlu mamullerde Ankara’nın coğrafi işaretli ürünlerinden bir bölümü.  

“Mayalısız yapamam” diyenlere sözüm yok. Ekmek tarihçisi William Rubel'a göre neyin ekmek olup olmadığına dair katı bir tanım yapmak gereksiz. Çünkü "kültürünüz neye ekmek diyorsa, sizin için ekmek odur". 

Karaman’da kaliteli küflü peynir, baharatlı ciğer kavurma, su böreği ve ev yapımı baklava  bulamıyorum. Denediklerim beğeni çıtamın altındaydı. Artık almıyorum.

Bu ay için listeye şunları ekleyebilirsiniz:

1-Yeşil zeytin

2-Süleymanhacı kavunu

3-Nar

4-Gök domates

5-Yeşil biber

6-Hırtlak

7-Kara kabak

8-Üzüm

Bu ürünleri aldığım iş yerlerinin isimlerini  paylaşmak isterdim. Ancak yanlış anlaşılıyor. Bazı kişiler önerdiğim yerlerin reklamını yaptığımı düşünüyor. Daha önce birkaç iş yeri ismi vermiştim. Bundan rahatsızlık duyanlar oldu. Oysa isimlerini kullandığımdan iş yerleri sahiplerinin bile haberi olduğunu sanmıyorum.

Bununla birlikte Perşembe ve Cumartesi pazarları ile Büfe Süreyya, Masaralı, Karaklar Süt Ürünleri, Ünver Gıda, Helvacı Veli, Niğmet, Çetinkaya Şarküteri, Kardelen etliekmek, Sahara ve Asmert’i gönül rahatlığıyla önerebilirim. Buralardan aldığım ürünlerde sorun yaşamadım.

Geçen hafta Cumartesi pazarından Süleymanhacılı bir üreticiden kavun ve tulum koyun peyniri aldım. Ankara’ya götürdüğüm kavunlar kelimenin tam anlamıyla lokumdu. Tam olgunlaşmış, vaktinde hasat edilmiş, mis kokuluydu.

Kırkağaçmış, Seğmenmiş, Çeşmeymiş, Kazanmış, coğrafi işaretli her kavunu tatmış biri olarak Süleymanhacı kavununu hiç birine değişmem. Çocukluk damak tadımdan veya memleket fanatikliğimden olabilir. Peynir de istediğim kıvamdaydı ve çok temiz çıktı. Satıcı, “Peyniri eşim yaptı. Çok temiz ve tam yağlı. Afiyetle yiyin” demişti. Dediği gibiydi. Ellerine sağlık.

Karadağ’ın volkanik toprağı her ürünün lezzetine lezzet katıyor. Volkanik toprakta yetiştirilen kavuna sahip olmak bile Karaman için büyük bir şans. (Coğrafi işaret alınması için başvuru yapılmıştı. Bir sonuç çıkmadı. İki yıldır coğrafi işarete hasret kaldık.)

Karadağ’ın üç bereketli ürünü var: Bal, kavun, sumak. Aslında Karadağ bağcılık için çok uygun bir bölge. Arıcılığa verilen destek gibi bağ için de devlet desteği sağlansa Türkiye’nin en lezzetli üzümleri arasında Karadağ üzümü de yer alır. Balda her tür hile yapılabilir. Bağcılıkta mümkün değil. Üzüm, volkanik topraktan beslenip tatlanır. Ekşikara’ya kardeş gelir. Türkiye’nin en kaliteli ürünleri volkanik bölgelerde yetiştirilen türlerdir.

Karaman keyifle alışveriş yapılacak şehirlerin ilk sırasında yer alır. Esnafla sohbet yapabilir, kazıklanmayacağınızdan emin olabilirsiniz. Bugüne kadar hiç başım ağrımadı. Ağız tadımız bozulmasın. Alışverişlerimiz keyifli ve bereketli olsun.